Şanlıurfa

x
Halkbilmi Çalışmaları PDF Yazdır e-Posta

          ABUZER AKBIYIK

          HALK BİLİMİ ( FOLKLOR)  ÇALIŞMALARI        

 A- Halk Bilimi Araştırma ve Derleme Çalışmaları            

1970'li yıllardan beri Halk Bilimi (Folklor) konularıyla ilgili araştırma ve derleme çalışmaları yapmaktadır.Şanlıurfa folkloru ile ilgili Müzik Tarihi, Türküler,Türkü Hikayeleri,     Mani ve hoyratlar, Çocuk Oyunları, Tekerlemeler, Ninniler, Masallar,Halk Hikayeleri, Efsaneler, Gelenek ve Görenekler, Sıra Gecesi, Ahilik gibi konularda araştırma ve derlemeler yapmıştır. Zaman zaman tek başına zaman zaman da bir grup arkadaşıyla yaptığı bu çalışmalarını kitap halinde yayınlanmıştır. Araştırma yazıları ve makaleleri çeşitli dergi ve gazetelerde yayınlanmıştır.            

Halk Bilimi (Folklor) ile  ilgili araştırma ve derleme çalışmalarından dolayı kendisine, ŞURKAV  tarafından 1992 yılında  “Kültür Sanat” ödülü Folklor Araştırmaları Kurumu tarafından da 1993 yılında “Türk Folkloruna hizmet” ödülü,  Motif Halk Oyunları Eğitim ve Öğretim Vakfı tarafından Halk Bilimi Teşvik Ödülü verilmiştir. Ayrıca bu çalışmalarından dolayı Şanlıurfa Valiliği tarafından birçok kez başarı belgesi verildi.            

Şanlıurfa Anonim Türküleri, beste formunda türküler, hoyratlar, gazeller ile Şanlıurfa halk oyunlarının müziği ile ilgili derleme çalışmaları yaptı. Bu konularla ilgili 1000 civarında teyp kaseti ve video bandından oluşan arşiv oluşturdu. Ayrıca Şanlıurfa'da yayınlanmış ve Şanlıurfa ile ilgili yayınlanmış kitap ve diğer yayınları toplayarak şahsi kütüphanesini oluşturdu, bant arşivi ve kütüphanesini araştırmacıların istifadesine sundu.            

Şanlıurfa'dan derlediği aşağıdaki uzun havalar TRT repertuarına alınmıştır.1-       Yöresi: Şanlıurfa, Uzunhavanın, Adı: Abdonun Odası Parmaklı camlı Kaynak Kişi: Mahmut Güzelgöz, Derleyen:Abuzer Akbıyık, TRT Repertuar No: 22-       Yöresi: Şanlıurfa, Uzunhavanın, Adı: Adam Ağladan oldum Kaynak Kişi: Hamza Şenses, Derleyen: A. Akbıyık-Bakır Karadağlı, TRT Repertuar No: 53-       Yöresi: Şanlıurfa, Uzunhavanın, Adı: Bilmem kederden mi bilmem tecelli Kaynak Kişi: Mustafa Şahin, Derleyen:Abuzer Akbıyık, TRT Repertuar No: 914-       Yöresi: Şanlıurfa, Uzunhavanın, Adı: Bir ay doğdu Maraş’tan Kaynak Kişi: Ahmet Cankat , Derleyen:Abuzer Akbıyık, TRT Repertuar No: 955-       Yöresi: Şanlıurfa, Uzunhavanın, Adı: Çekin çadırımı kuru yazıya  Kaynak Kişi: Mahmut Güzelgöz, Derleyen: Abuzer.Akbıyık-Osman.Güzelgöz , TRT Repertuar No: 1276-       Yöresi: Şanlıurfa, Uzunhavanın, Adı: Çorabı çektim dizime     Kaynak Kişi: Mahmut Güzelgöz, Derleyen: Abuzer.Akbıyık-Osman.Güzelgöz , TRT Repertuar No: 1347-       Yöresi: Şanlıurfa, Uzunhavanın, Adı: Eminem oturmuş daşın üstüne Kaynak Kişi: Mahmut Güzelgöz, Derleyen:Abuzer Akbıyık-Osman.Güzelgöz , TRT Repertuar No: 1628-       Yöresi: Şanlıurfa, Uzunhavanın, Adı: Kala yeri Kaynak Kişi: Mahmut Güzelgöz, Derleyen:Abuzer Akbıyık-Osman Güzelgöz , TRT Repertuar No: 2609-       Yöresi: Şanlıurfa, Uzunhavanın, Adı: Maraş-Maraş derler  Kaynak Kişi: Mahmut Güzelgöz, Derleyen:Abuzer Akbıyık-Osman Güzelgöz , TRT Repertuar No:  30110-   Yöresi: Şanlıurfa, Uzunhavanın, Adı: Yerde yanım  Kaynak Kişi: Mustafa Şahin, Derleyen:Abuzer Akbıyık, TRT Repertuar No:  391  Şanlıurfa'da söylenen hikaye, masal ve fıkraları derledi, bantlara kaydetti bir kısmını yayınladı.            

Çeşitli kurumlar tarafından düzenlenen etkinliklere katılarak, Şanlıurfa folkloruyla ilgili konuşmalar yaptı. ŞURKAV Vakfının düzenlediği Sıra Gecelerinin Dünü ve bugünü panelinde "Sıra Geceleri"  hakkındaki konuşması, İstanbul’daki Şanlıurfalılar Dayanışma Derneğinin İstanbul'da Düzenlediği Sıra gecesinde " Geleneksel Sıra gecelerimiz" konulu konuşması,  Ege Üniversitesinin İzmir'de düzenlediği Kazancı Bedihi Anma Gecesinde "Kazancı Bedih " konulu konuşması, Şanlurfa Vakfının Kazancı Bedih'i Anma Gecesi'nde  yaptığı  "Kazancı Bedih'in  hayatı" konulu konuşması,   Çankırı Bilgi Şöleni kapsamında Çankırı'da düzenlenen  Yaren Sohbetleri konulu panelde "Çankırı Yaran Sohbetinden,  Urfa Sıra gecesine" konulu konuşması, ŞURKAV Vakfının  düzenlediği 15. Uluslararası Kültür Sanat Haftası kapsamında verdiği "Türk Folkorunun Dünü Bugünü" Konferansı, Şanlıurfa Vakfının düzenlediği toplantıda “Şanlıurfa Halk Müziği” , Şanlıurfa Belediyesinin Düzenlediği Kazancı Bedih ve Dünden Bugüne Gazelhanlar  gecesinde “Gazel ve Urfa ” konulu konuşmaları bunlardan birkaçıdır.             Sabri Kürkçüoğlu ile müşterek hazırladığı “Folklorumuz” adlı dizi yazısı  Şanlıurfa’da yayınlanan Hizmet Gazetesinde 1984 yılından 1987 yılına kadar aralıksız sürdü. Bu yazı dizisi içerisinde Şanlıurfa folkloruyla ilgili birçok konular yer aldı.            

Folklor araştırma yazıları, köşe yazıları, kendisi ile ilgili yapılan röportajlar ve diğer yazılar, Güneydoğu, Hakimiyet, Hizmet, Reha, Anadolu,  Atılım, Yeni Doğuş, Halkın Sesi, Bizim Gazete, GAP, Ekspres, 11 Nisan, Zaman, Hürriyet, Ortadoğu, Cumhuriyet, Türkiye gibi birçok gazetelerde, Edessa, Bizim Urfa, Motif, İçel Kültürü, Harran, Yöre, Eyvan, Aksiyon, Milli Folklor, Şanlıurfa SMMM Odası Dergisi,  İş Bankası Kültür Sanat Dergisi gibi dergilerde, Şanlıurfa Belediyesi 11 Nisan özel sayıları kitapçıkları, Şanlıurfa il yıllığı, Suyla yeniden doğan kent Şanlıurfa gibi kitaplarda yayınlandı.             Derleme çalışmalarını kitap haline getirdi. Bir kısmı kendi adına bir kısmı da derleme çalışmalarını birlikte yaptığı arkadaşlarıyla müşterek olmak üzere Folklorla ilgili çalışmaları  kitap olarak yayınlandı.            

B-Halk Oyunları Çalışmaları            

Abuzer Akbıyık; halk oyunları ile ilgili öğrencilik, oyunculuk daha sonra da eğitmenlik, derlemecilik olmak üzere halk oyunları çeşitli alanlarda çalışmaları olmuştur.            Çocukluk döneminden beri halk oyunlarına oyunlara merakı vardı. Bu merakı nedeniyle mahalli düğünlerdeki oyuncuları ilgi ile izlerdi. "Dörtlü Değnek Oyunu" ustalarından Mustafa Şahin dayısının arkadaşıydı, bu vesile ile  ilkokul ikinci sınıfında olduğu sırada kendisine  dörtlü  oyunun bazı  figürlerini öğretti. Böylece halk oyunlarıyla 1964 yılında tanıştı.  Ortaokul ve lise yıllarında düğünlerde ve gösterilerde halkoyunlarıyla izleyici olarak ilgilendi             

1974 yılında fakülteye başladığında Fakülte için oluşturulan Halk oyunları  ekibine katıldı ve Denizli yöresi, Hatay yöresi oyunları üzerine ders aldı.              

1985 yılında Şanlıurfa folkloru üzerine yazılı kaynakları tararken, Şanlıurfa  halk oyunları ile ilgili yazılı kaynakların çok az olduğunu gördü ve  Şanlıurfa Halk oyunları detaylı şekilde öğrenme ve halk oyunları ile ilgili derleme çalışmalarına başladı.              

Urfa’nın son dönemde yetişmiş ustalarından Mehmet Dörtkardeş'in  Kapalı spor salonunda  açmış  olduğu halk oyunları kursuna katılarak Şanlıurfa halk oyunlarının detaylarını öğrendi.             

1986 Yılında kurulan  Şanlıurfa Halk Oyunları Derneğinde (ŞURHOY) yaklaşık 14 sene  yönetim kurulu  üyesi olarak çalıştı. Derneğin halk oyunları ekibinde oynadı.  TRT-1 Televizyonun 2005 yılında Şanlıurfa'nın Hacıekber köyünde çektiği müzik eğlence programında  Derneğin halk oyunları ekibinde oyuncu olarak yer aldı.  Yaklaşık 10 yıl  Derneği açtığı kurslarda halk oyunları kurslarında eğitmenlik yaptı, "Folklor" dersleri verdi. Halk oyunları kursiyerleri için  "Şanlıurfa Halk oyunları ders notları, Kurtuluş Matbaası, Şanlıurfa " hazırladı. Bu ders notları, derneğin her yıl açtığı kurslara katılan öğrencilere dağıtıldı.             

ŞURHOY'dan başka,  1986 yılından itibaren  Şanlıurfa  Belediyesi, Halk Eğitim Merkezi'nin, Kültür Müdürlüğü'nün  çeşitli dönemlerde açtığı Halk oyunları kurslarında Halk oyunları eğitmenliği yaptı. Halk oyunları ile ilgili nazari dersler verdi.          

Şanlıurfa Halk oyunlarının daha geniş kitlelere öğretilmesi amacıyla, hiç bilmeyen birinin öğreneceği şekilde oyun  figürlerinin detayını kaleme aldı. Oyunların hikayelerini derledi, müziklerini notaya aldırdı, Şanlıurfa Halk oyunları ustalarını, oyun  ekiplerini, kazandıkları birincilikleri vb. araştırdı ve “Şanlıurfa Halk Oyunları” isimli kitabını“ŞURHOY” Derneği adına yayınladı.            

1990 yılında kurulan Şanlıurfa Kültür Eğitim Sanat ve Araştırma Vakfı'nın 5 yıl yönetim kurulu üyeliğini yaptı.  ŞURKAV Vakfı'nın Halk oyunları Şube sorumluluğunu  yaptı. Usta oyuncu ve Halk oyunları eğitmeni Cemal Akbaş'la Vakfın halk oyunları ekibini oluşturdu. ŞURKAV Vakfı halk Oyunları ekibi ile birlikte Irak tapılan Babil Festivaline ve 2005 yılında Romanya'nın Timişoara ve Herculene Şehirlerinde yapılan Halk Oyunları festivallerine katıldı.         

Bir grup arkadaşıyla birlikte kaybolmaya yüz tutmuş Dörtlü Değnek oyununun yeniden canlandırılmasıyla ilgili  çalışmalar yaptı.  Dörtlü oyunun figür ve müziklerini usta oyuncu ve çalanlarından kaydetti.               

Usta oyunculardan  davul-zurna eşliğinde halay oyunlarını derledi. Oyun müziklerini dönemin davul zurna ustalarından teyp ve video kasetlerine kaydetti. Davul-zurna ile oynanan oyunlar dışında, Harran yöresinde kaval eşliğinde oynanan oyunların derlemesi ve halk oyunları ekibine oynatılması çalışmalarına katıldı.            

“Şanlıurfa halk oyunlarına yeni bir boyut  kazandırılmasına katkıda bulunmak, çağdaş kulak ve göze hitap edebilmek, halk oyunlarının daha çok çevrelere tanıtmak, halk oyunlarının sahneye uyarlamak amacıyla, otantik müziğe sadık kalarak; davul  zurna'nın yanına kaval, def, darbuka, bağlama, keman, ud gibi ince sazların da  ilave ederek halk oyunları müziğinin çok sazlı müzik icra edilmesi, bu müzik eşliğinde değişik koreografilerin uygulanması” proje ve uygulamalarının içinde yer aldı.            

1985 yılından beri Halk oyunlarımızı Radyo ve Televizyon programında  tanıttı, halk oyunları ile ilgili toplantılarda konuşmalar yaptı, çeşitli  gazetelerde halk oyunları ile ilgili makale ve inceleme yazıları yayınladı.             

Şanlıurfa halk oyunlarının derlenmesi, gençlere öğretilerek yaşatılması, " Halkoyunları, eğlenerek spor" projesi kapsamında milli eğitim müfredatına alınması ve okullardaki herkese halkoyunları öğretilmesi konusunda raporlar hazırladı. Bakanlık ve vilayet nezdinde girişimlerde bulundu.            

2005 yılında Okullarda Halk oyunlarının yaygınlaştırılması ve her okulda bir ekip kurulması konusunda Halkoyunları Eğitmeni ve ŞURKAV vakfı Müdürü Şükrü Üzümcü ile birlikte Şanlıurfa Milli Eğitim Müdürlüğüne bir rapor sundu. Vali Yardımcısı Bülent Karcan’ın desteği ve İl Milli Eğitim Müdürü Mehmet Küçük ve Müdür Yardımcısı Nihat Yıldırım’ın  çalışmalarıyla Şanlıurfa Milli Eğitim Müdürlüğü’nce öğretmenlere yönelik meslek içi “halk oyunları kursu açıldı”  Bu kurslarda 90 öğretmene Şanlıurfa Halk oyunları öğretildi. Bazı okullarda halk oyunları ekibi kurma çalışmaları başlatıldı. Öğretmenlere Halk oyunlarının öğretilmesi sonucu okullarda yapılan çalışmalarla 9-10 Ocak 2006 yılında yapılan Milli Eğitim Müdürlüğü Halk Oyunları İl birinciliği yarışmasına 90 ekip katıldı. (Yarışmalara 2004 yılında 25 Ekip,  2005 yılında 17 Ekip katılmıştı) 

C-Halk Müziği Çalışmaları            

Abuzer Akbıyık gerek bulunduğu ortamlar gerekse içinden gelen müzik sevgisi nedeni ile küçük yaşından bazen dinleyici, bazen amatörce okuyucu ve bağlama çalarak, bazen derlemeci, yapımcı olarak müziğin içinde olmıştır.              

Abuzer Akbıyık’ın doğduğu Kaleboynu ve büyüdüğü Harrankapı Mahallesi müzikle ilgili kişilerin yaşadığı Şanlıurfa’nın eski mahalleridir. İlkokula giderken kaldıkları ev, Urfa’nın o zamanki en meşhur kahvelerinden olan “Yasinin Kahvesi” nin bitişiğindedir. Bu kahve çaldığı mahalli bantlarıyla meşhurdur. Henüz televizyonun olmadığı yıllarda bu kahvenin sahibi dönemin ses ve saz sanatçılarını bir araya getirerek müzik meclisini kurar, bunların icra ettikleri urfa havalarını kasnak teyp bantlarına kaydeder. Bu bantlar sadece o kahvede çalınır. Bu nedenle “Yasinin kahvesi” memleketim müzisyenlerinin ve müziği sevenlerin uğrak yeridir. Müşterilerin çay, kahve ve nargile içerek müzik dinledikleri ve müzik üzerine sohbet ettikleri bu kahvehane adeta “halk konservatuarı”dır.  Kahvehanenin dışına konulan hoparlör gün boyu Urfa havalarını Harrankapı Mahallesi halkına da dinletir. İşte böyle bir kahvehanenin bitişinde evleri olan Abuzer Akbıyık yazın damda yatarken kahvehaneden gelen Urfalı meşhur okuyucuların sesleri ile uyguya dalar.            

Yine ilkokul yıllarında bir müddet dedesin evinde kalır. Evde bulunan dayıları da çalmaya ve söylemeye meraklıdır. İki yıl boyunda dayısının müzisyen arkadaşlarını tanır. Eve geldiklerine onları dinler ve hizmet eder.            

1965 yılında evlerini Bahçelievler’e Mahallesine taşınır. Abuzer Akbıyık ilkokul 4 ve 5. sınıfını bu mahalledeki Cengiz Topel İlkokulu’nda okur. İlkokul öğretmeni Muazzez Gündüz Hanım da sosyal faaliyetleri çok seven, aydın ve gayretli bir öğretmendir. Müzik dersleri ve yıl sonu müsamereleri dolu dolu geçer Abuzer Akbıyık bu müsamerelerde yer alır.           

Ortaokul ve Lise yılları da müzik ve halk oyunları konularında uzman olan öğretmenlerin bulunduğu ve önem verildiği dönemdir. Celal Aşar, Abdullah Balak, İbrahim Halil Mısırlı müzisyen hocalardan istifade eder. Yıl sonu etkinliklerindeki müzik korlarına katılır. Müzikle ilgilenen arkadaş grubu ile her gece birlerinin evinde yapılan oturumlara katılır. O yıllarda Dostlar, Sevenler, Asfalt, Dörtyol, Çardaklı, Köroğlu gibi kahvehaneler ve Anzelha ve Emirgan gibi çay bahçelerinde kasnak teyipler vardır ve gün boyu uralı mahalli sanatçıların bantları çalınır. Halil Hafız, Bozeyin oğlu Ahmet, Tenekeci Mahmut, Bekçi Bakır, Kazncı Bedih ö dönemin meşhur gazelhanlarıdır.  Yine o dönemlerde popüler olan Seyfettin Sucu, Kadir Sema, Ahmet Karaoğlan, İbrahim tatlıses, Kepekçi Abdurrahman İnal gibi sanatçıların bantları kahvehane ve çay bahçelerinde gün boyu çalar. Yıl sonu bitirme sınavlarına hazırlanan Abuzer Akbıyık ve arkadaşları Anzelha ve Emirgan Çay Bahçelerinde bu Ustaların ses bantlarını dinlerler.                

1974 yılında Afyonda başladığı Yüksek okul döneminde 4 yıl boyunda müzikle ve halk oyunlarıyla ilgilenir kurslara ve etkinliklere katılır. korsunda yer alarak okulun düzenlediği konsere çıktı. Afyon Musiki Cemiyeti ve Afyon Halk Eğitim Merkezindeki kurslara katılarak bağlama çalmasını öğrendi. Yüksek okul derneğinin  korsunda çalıştı. Musiki Cemiyeti ve Derneğin konserlerinde bağlama çaldı.   

Okul bittikten sonra 1978 yılında Şanlıurfa’ya geldi. Çeşitli enstruman çalan arkadaşlarıyla sıra gezmeye başladı. Yine arkadaşlarıyla oda kurdu. Odaya gelen  dönemin meşhur ustalarıyla birlikte müzik meclislerine katıldı.  Derleme ve televizyon programı dolayısı ile Urfa’nın hemen hemen bütün müzik ustalarıyla görüştü, müzik meclislerine katıldı  seslerini kaydetti.  Şanlıurfa’nın en ünlü ses sanatçıları Mukim Tahir, Kel Hamza, Bekçi Bakır ve Tenekeci Mahmut Güzelgöz’ün hayatının yer aldığı Türkçe ve İngilizce kitap ve seslerinden oluşan 2 CD hazırladı.

 
RocketTheme Joomla Templates